رایج ترین بیماری های مچ پا

اگر زانو یا قسمت‌های مختلف پای شما بر اثر ضربه یا مشکلات دیگر دچار آسیب شود، می‌توانید با کمک پاشنه پا به‌سختی راه بروید؛ اما اگر آسیب در مچ پا باشد، احتمالاً مجبور به خانه‌نشینی و استراحت کامل می‌شوید. زمانی که راه می‌روید، مچ و پاشنه پا وظیفه تحمل وزن و تضمین ثبات بدن شما را برعهده دارد؛ اما ممکن است که مچ پا به دلایل مختلفی دچار مشکل شود و بر کیفیت زندگی شما اثر منفی بگذارد. بر همین اساس در این مطلب از وب‌سایت کلینیک نیاوران، انواع بیماری های مچ پا را معرفی می‌کنیم تا با مشاهده علائم هر کدام بتوانید در زمان مناسب اقدام به درمان کنید.

آناتومی مچ پا

مچ پا مفصلی است که استخوان درشت‌نی، استخوان فبولا و استخوان تالوس را به هم متصل می‌کند. این مفصل که با نام‌های تیبیوتالار یا تالوکرال هم شناخته می‌شود، پا را به ساق پا متصل می‌کند.

در مفصل مچ پا، غضروف، ماهیچه، رباط، عروق خونی و اعصاب مختلف وجود دارد که تمامی آن‌ها، سیستم اسکلت مچ پا را تشکیل می‌دهند. زمانی که حرکت می‌کنید، مچ پا در دو جهت اصلی پایین و بالا حرکت می‌کند و سبب حفظ تعادل شما می‌شود. البته حرکت این مفصل بیشتر شبیه به لولا است؛ به این صورت که چند قسمت آن اصلاً حرکتی ندارند و برخی دیگر، در فاصله خاصی باز و بسته می‌شوند.

مهم ترین بیماری های مچ پا

مچ پا ممکن است که به دلایل مختلفی از جمله آرتروز، نقرس، بورسیت، تاندونیت، کف پای صاف و آسیب‌های مختلف وزرشی مانند پیچ‌خوردگی مچ پا، مشکلات در تاندون پا و شکستگی مچ پا دچار آسیب شود. این موارد از نظر فوق تخصص مچ پا می‌توانند سبب بروز عوامل مختلفی مانند درد، التهاب، سفتی، بی‌ثباتی، تغییر رنگ و احساس گرما شوند و بیماری‌های زیر را ایجاد کنند:

شکستگی مچ پا

یکی از بیماری‌های سخت و جدی در قسمت مچ پا، شکستگی است. در این بیماری، ممکن است که پای فرد به دلایل مختلفی از جمله ضربه شدید، پیچ‌خوردگی با شدت زیاد یا افتادن، قسمت‌های مختلفی از استخوان مچ پا آسیب ببیند.

اگر شکستگی مچ پا بر اثر اتفاق ناگهانی یا آسیب خاص ایجاد شود، شکستگی تروماتیک شناخته می‌شود؛ ولی اگر بر اثر استرس یا در طول زمان ایجاد شود، شکستگی استرسی است.

شکستگی مچ پا بر اثر علت بیماری، در انواع مختلف زیر دسته‌بندی می‌شود:

• شکستگی مالئول جانبی (قسمت خارجی مچ پا)
• شکستگی مچ پا دومالئولار (قسمت پایینی استخوان درشت‌نی)
• شکستگی مچ پا تریمالئولار (شکستگی در سه سمت مچ پا)
• شکستگی پیلون (بخش مرکزی استخوان ساق پا)

هر کدام از این بیماری‌ها متناسب با میزان شدت آسیب، علائم خاصی دارند؛ اما شایع‌ترین نشانه‌های آن، درد و تورم است.

آب آوردن مچ پا

اگر مایع میانی مفصل مچ پا بیشتر از حد معمول افزایش پیدا کند، پای فرد متورم می‌شود و جدای از درد، حرکت آن را دچار مشکل می‌کند. التهاب مفصل مچ پا ممکن است که به دلایل مختلفی مانند آرتروز، عفونت، ضربه، نقرس، اختلال عروق خونی، بارداری، تغییرات هورمونی و مصرف برخی از داروها اتفاق بیفتد.

درمان آب‌ آوردن مچ پا متناسب با شرایط بیمار، متفاوت است؛ اما معمولاً استراحت کافی، کمپرس سرد، استفاده از باندهای فشاری، مصرف داروهای مسکن، آنتی‌بیوتیک و بالاگرفتن مچ پا، می‌تواند روش درمانی مناسبی برای بهبود آن باشد. البته روش‌های درمانی دیگری از جمله تمرینات ورزشی مناسب و در نهایت عمل جراحی، برای بهبود آب‌آوردن پا اجرا می‌شود.

قفل شدن مچ پا

یکی از بیماری‌های مچ پا که افراد زیادی را درگیر می‌کند، قفل‌شدن مچ است که در دو قسمت جلو و پشت‌ پا اتفاق می‌افتد؛ به این صورت که فرد در هنگام حرکت یا ورزش، صدا و درد شدیدی در مچ پای خود احساس می‌کند. البته قفل‌شدن مچ متناسب با علت آن، در دسته‌های مختلف زیر تقسیم‌بندی می‌شوند:

• قفل‌شدن مفصل مچ پا به دلیل آسیب: افرادی که بر اثر دررفتگی، پارگی رباط یا شکستگی استخوان‌ها احساس گیرکردن در ناحیه مچ دارند، در این دسته قرار می‌گیرند.
• بی‌ثباتی مفصل مچ پا: این مدل از قفل‌شدن، بر اثر ضعیف‌شدن یا پارگی رباط‌های نگهدارنده مچ است و سبب بی‌ثباتی پا می‌شود.
• گرفتگی عضلانی: اگر عضلات فرد ناگهانی سفت شوند، قفل‌شدن مچ پا و درد شدید اتفاق می‌افتد.
• اختلالات تاندون آشیل: بیماری‌های مختلف مانند پارگی جزئی مچ پا، می‌توانند سبب بروز درد، سفتی و قفل‌شدن شود.
• سینوویت: اگر غشای سینوویال که وظیفه پوشش مفصل را دارد، ملتهب شود، سبب بروز قفل‌شدن مچ پا می‌شود.
• مشکلات عصبی: برخی از مشکلات عصبی که سبب انقباض غیرعادی ماهیچه می‌شود، جزو علت‌های این بیماری است.

آرتروز مچ پا

این روزها افراد زیادی خصوصاً در سنین بالا، با آرتروز مچ پا مواجه می‌شوند؛ چون این مشکل، بر خلاف برخی از دیگر بیماری‌ های مچ پا، می‌تواند بر اثر سایش طبیعی مفصل مچ پا در طول زمان اتفاق بیفتد. زمانی که غضروف موجود در مفصل مچ پا به‌تدریج ساییده و تجزیه شود، استخوان‌ها به هم برخورد می‌کنند و سبب بروز درد و تورم در ناحیه مچ پا می‌شوند. البته آرتروز به دلایل مختلفی مانند تروما، عفونت و بیماری‌های خودایمنی اتفاق می‌افتد. برای درمان این بیماری، معمولاً استفاده از کفش‌های درمانی، بریس، داروهای ضدالتهابی، فیزیوتراپی و جراحی تجویز می‌شود.

پیچ خوردگی مچ پا

پیچ‌ خوردگی مچ پا یا همان رگ‌به‌رگ شدن، در اثر کشیدگی بیش از اندازه رباط‌های اطراف مفصل ایجاد می‌شود. البته ممکن است که دلیل پیچ‌خوردگی، چرخش مچ یا غلتیدن رباط‌ها روی یکدیگر هم باشد. البته پیچ‌خوردگی با شکستگی متفاوت است؛ چرا که در شکستگی، استخوان‌ها آسیب می‌بینند ولی در پیچ‌خوردگی مچ، رباط‌ها پاره می‌شوند.

پیچ‌خوردگی پا متناسب با میزان آسیب، در سه درجه خفیف، متوسط و شدید اتفاق می‌افتد و علائم مختلفی مانند حساسیت به لمس، تورم، کبودی محدودیت حرکتی دارد. از طرفی این بیماری ممکن است که به دلایل مختلفی مانند زمین‌خوردن روی سطح ناهموار، عدم تعادل بدنی، ورزش‌های مختلف و فرود غیراستاندارد بعد از پرش ایجاد شود.

دفورمیتی مچ پا

بدشکلی پا، یکی از بیماری‌ های مچ پا است که سبب تغییر مداوم در شکل طبیعی پا می‌شود؛ به‌طوری‌که شاید بعد از گذشت چند سال، محدودیت حرکتی شدیدی را برای فرد ایجاد کند. البته میزان تغییرات ایجاد شده و نوع آسیب در مچ پا متفاوت است و به دلایل مختلفی مانند مادرزادی، آسیب فیزیکی، مشکلات ژنتیکی یا بیماری‌های خاص ایجاد می‌شود. افرادی که با دفورمیتی مچ پا مواجه می‌شوند، اغلب احساس درد و محدودیت حرکت در مچ پا دارند؛ بنابراین برای بهبود آن، موارد درمانی مختلف مانند فیزیوتراپی، تمرینات خاص و برخی از موارد جراحی اجرا می‌شود.

در رفتگی مچ پا

در بین انواع بیماری های پا، در رفتگی مچ پا شباهت زیادی به شکستگی یا پیچ‌خوردن دارد؛ اما مهم‌ترین تفاوت آن‌ها در علت بیماری است. معمولاً دررفتگی مچ پا، به علت آسیب ناگهانی و بسیار شدید به استخوان‌ها ایجاد می‌شود. در واقع پیچ‌خوردگی زمانی اتفاق می‌افتد که استخوان مفصل مچ پا از محل طبیعی خود خارج شود و ارتباط بین استخوان‌های تیبیا و تالوس قطع شود. فرد بعد از دررفتگی مچ، درد بسیار شدید و ناگهانی را احساس می‌کند و بعد از آن، مچ پا متورم می‌شود. در رفتگی علائم مختلفی مانند تغییر شکل مچ پا، ناتوانی در راه‌رفتن، کبودی یا سوزن‌سوزن‌شدن پا دارد. علت‌های مختلفی برای دررفتگی استخوان پا وجود دارد؛ اما شایع‌ترین آن‌ها، سابقه پیچ‌خوردن پا، ضعف عضلات، سقوط از ارتفاع، تصادف، سقوط از ارتفاع زیاد و آسیب‌های ورزشی است.

آرتریت بعد از تروما

آرتریت بعد از تروما یکی از مشکلات بعد از آسیب به پا یا مچ است. هرگونه ضربه یا آسیب به مفصل‌های مچ پا بعد از حوادث مختلف مانند تصادف با اتومبیل یا آسیب‌های ورزشی، می‌تواند سبب ساییدگی و پارگی رباط‌ها شود. در اغلب موارد آرتریت بعد از تروما با سرعت زیادی بعد از حادثه اتفاق می‌افتد؛ اما مشکل خیلی جدی نیست و معمولاً بعد از چند ماه بهبود پیدا می‌کند. البته در برخی از موارد، مدت‌زمان بهبودی آن بیشتر می‌شود؛ به‌طوری‌که شاید تا سال‌ها باید درد را تحمل کنید.

برای درمان آرتریت بعد از سانحه اغلب نیازی به جراحی وجود ندارد و با انجام فعالیت‌های ورزشی و تغییر سبک زندگی بهبود پیدا می‌کند؛ اما در برخی از موارد خاص، پزشک فوق تخصص مچ پا جراحی را لازم می‌داند.

بیماری استئوکندریت

استئوکندریت یکی از بیماری‌های مچ پا است که بر اثر آن، استخوان زیر غضروف از بین می‌رود و دلیل آن، کمبود جریان خون در آن است. این بیماری سبب می‌شود که استخوان و غضروف به‌تدریج شل شوند و باعث ایجاد درد شود. البته استئوکندریت، بیشتر در زانو اتفاق می‌افتد؛ اما امکان بروز آن در مچ پا هم وجود دارد. علت این بیماری به طور قطعی مشخص نیست؛ اما ممکن است که بر اثر ضربه مداوم، آسیب در استخوان و مشکلات ژنتیکی اتفاق بیفتد.

روش های تشخیص بیماری های مچ پا

باتوجه‌به این که بیماری‌های مچ پا انواع مختلفی دارد و هر کدام علائم و محل درد خاصی دارند، برای تشخیص نوع بیماری، روش‌های مختلفی وجود دارد که در ادامه آن‌ها را معرفی می‌کنیم:

• معاینه بالینی: در وهله اول، پزشک علائم و سابقه پزشکی بیمار را بررسی می‌کند و تغییر شکل و میزان درد در محل آسیب‌دیده را معاینه می‌کند.
• آزمایش و تصویربرداری: اگر پزشک به بیماری خاصی مشکوک باشد، آزمایش خون تجویز می‌کند؛ اما تصویربرداری با اشعه ایکس، روش قطعی‌تری برای تشخیص بیماری است.

البته توجه کنید که اگر هرگونه ضربه یا آسیب در مچ پای خود مشاهده کردید، در زمان کمی به سراغ درمان بروید؛ چرا که اگر بیماری در زمان کوتاهی تشخیص داده نشود، درمان آن سخت‌تر انجام می‌شود. اگر به دنبال تشخیص صحیح برای مچ پای خود هستید، کلینیک نیاوران به شما کمک می‌کند.

روش های درمان بیماری های مچ پا

درمان بیماری‌ های مچ پا، بستگی به شرایط و علائم بیماری دارد؛ اما در اغلب موارد، روش‌های درمانی زیر تجویز می‌شود:

• استراحت و درمان‌های خانگی: بسیاری از مشکلات و بیماری های مچ پا، با استراحت، استفاده از کیسه‌های یخ، باندهای فشاری و بهبود سبک زندگی بهبود پیدا می‌کند.
• فیزیوتراپی: یکی از روش‌های درمانی مناسب برای بیماری‌های مربوط به مچ پا، فیزیوتراپی است. البته باید به دست فیزیوتراپیست ماهر انجام شود.
• مصرف دارو: برای کاهش درد و التهاب در مچ پا، داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی، انواع مسکن‌ها و داروهای تزریقی تجویز می‌شود.
• عمل جراحی: درصورتی‌که روش‌های درمانی دیگر نتیجه مثبتی نداشته باشد، عمل جراحی انجام می‌شود.

سخن پایانی

هرگونه آسیب در قسمت‌های مختلف مچ پا می‌تواند عاملی برای بروز بیماری‌های مختلف باشد. از طرفی علائم بسیاری از بیماری‌ها و مشکلات مشابه به یکدیگر هستند و همین موضوع، تشخیص را سخت‌تر می‌کند؛ اما اگر می‌خواهید از تشخیص بیماری خود مطمئن شوید، به کلینیک نیاوران مراجعه کنید. مجموعه نیاوران روش‌های نوینی برای درمان بیماری‌های ارتوپد به کار می‌گیرد و به شما در بهبود بیماری‌ های مچ پا کمک می‌کند.

سوالات متداول

• مهم‌ترین علائم بیماری های مچ پا چیست؟

در اغلب بیماری‌ها فرد علائم مختلفی مانند درد، ورم، کبودی، گرفتگی، حساسیت به لمس و تغییر شکل ظاهری در مچ پا دارد.

• بهترین روش درمانی برای بیماری های مچ پا چیست؟

انتخاب بهترین روش درمانی برای مچ پا، بستگی به نوع و شدت بیماری دارد؛ بنابراین پزشکان متخصص در کلینیک نیاوران، متناسب با شرایط بیمار، از روش‌های درمانی نوین استفاده می‌کنند.