گرفتگی عصب دست که با نام سندرم تونل کارپال نیز شناخته میشود، یکی از متداولترین بیماری های دست به شمار میرود. دکتر ممکن است آتل، فیزیوتراپی یا عمل عصب دست را برای درمان این سندرم تجویز کند. این عمل با نام عمل آزادسازی عصب دست نیز شناخته میشود. در ادامه این مطلب، شما را با هر آنچه که باید درباره گرفتگی عصب دست و جراحی آن بدانید، آشنا میکنیم.
گرفتگی عصب دست چیست؟
تونل کارپال، فضایی در استخوانهای مچ دست است که تاندونها، رباطها و اعصاب از آن عبور میکنند تا به دست برسند. اگر عصب مدیان در این تونل تحریک شود یا تحتفشار قرار گیرد، گفته میشود که فرد دچار سندرم تونل کارپال یا گرفتگی عصب دست شده است. افراد مبتلا به این سندرم ممکن است علائمی مانند درد، بیحسی، گزگز و ضعف را در دست یا مچ دست خود تجربه کنند.
علائم گرفتگی عصب دست
متداولترین علائم این سندرم عبارتاند از:
- بیحسی در مچ دست، دست یا انگشتان (بهویژه در نوک انگشتان)
- درد در مچ دست، دست یا انگشتان
- گزگز
- مشکل در استفاده از دست برای نگهداشتن و کنترل اشیایی مانند گوشی همراه، خودکار و فرمان یا تایپکردن با کیبورد
علائم این سندرم معمولا بهآرامی بدتر میشوند. به عبارت دیگر، بیماران در ابتدا ممکن است علائم خفیفی مانند درد و گزگز را در شبها تجربه کنند. با گذشت زمان، علائم ممکن است در روزها بهویژه هنگام تایپکردن، نوشتن یا استفاده از ابزارها ظاهر شوند.
نحوه تشخیص گرفتگی عصب دست
پزشک میتواند گرفتگی عصب دست را با معاینه فیزیکی و ترکیبی از آزمایشهای زیر تشخیص دهد:
- نشانه تینل
- تست فالن
- آزمایش اشعه ایکس مچ دست
- نوار عصب و عضله (EMG)
- سونوگرافی
- امآرآی
انواع عمل عصب دست چگونه انجام می شود
در همه انواع عمل عصب دست، رباط کارپال عرضی در سمت کف دست برای کاهش فشار روی عصب مدیان در مچ دست برش داده میشود. در ادامه این بخش، شما را با انواع این عمل آشنا میکنیم.
عمل آزادسازی عصب دست به روش باز
عمل آزادسازی باز روشی سنتی برای درمان سندرم تونل کارپال محسوب میشود. در این عمل، جراح برشی بهاندازه 2 اینچ در مچ دست ایجاد میکند و سپس رباط کارپال عرضی را برش میدهد. در آزادسازی مینیباز، جراح به برشی بهاندازه یکدوم اینچ نیاز دارد. هزینه جراحی عصب دست باز ممکن است کمتر از جراحی بسته باشد؛ ولی، دوره بهبودی آن طولانیتر است. در مواردی با مشکلات تجسم یا تغییرات آناتومیکی، جراحی آزادسازی باز میتواند گزینه مناسبی باشد.
عمل عصب دست به روش بسته
عمل عصب دست به روش بسته با نام جراحی آزادسازی آندوسکوپی نیز شناخته میشود. در این جراحی، جراح برشی بهاندازه یکدوم اینچ در مچ دست ایجاد میکند. سپس آندوسکوپ (لوله دوربیندار کوچک) را از طریق برش به محل جراحی وارد میکند و از آن عکس میگیرد. تصاویر گرفتهشده روی صفحهنمایش اتاق عمل نمایش داده میشوند. سپس جراح از این تصاویر به همراه ابزارهای جراحی بسیار کوچک برای انجام جراحی استفاده میکند.
عمل عصب دست چقدر طول می کشد؟
عمل عصب دست به روش باز و بسته معمولا 10 الی 15 دقیقه طول میکشد. از آنجاییکه این جراحی بهصورت سرپایی انجام میشود، میتوانید در همان روز به خانه بازگردید.
اقدامات قبل از عمل عصب دست
اقداماتی که باید قبل از جراحی آزادسازی عصب دست انجام دهید، عبارتاند از:
- از خوردن و آشامیدن خودداری کنید: شما میتوانید چند جرعه آب برای مصرف داروهای صبحگاهی خود بنوشید؛ ولی، از خوردن و آشامیدن هر گونه غذا یا مایعات حتی آدامس یا آبنبات به مدت چهار ساعت قبل از جراحی خودداری کنید
- مصرف برخی از داروها را متوقف کنید: پیش از جراحی، از مصرف داروهایی که میتوانند باعث افزایش خونریزی یا کاهش سرعت ترمیم زخم شوند، خودداری کنید. این داروها عبارتاند از: داروهای رقیقکننده خون مانند وافارین و پلاویکس و داروهای غیراستروئیدی ضدالتهابی مانند آسپرین، ایبوپروفن و سلبرکس. جراحان معمولا به بیماران توصیه میکنند که مصرف داروهای غیراستروئیدی ضدالتهابی و داروهای رقیقکننده خون را به ترتیب به مدت 7 روز و 3 الی 4 روز قبل از جراحی متوقف کنند.
- فردی را با خود به بیمارستان بیاورید: از یکی از اعضای خانواده یا دوستان خود بخواهید شما را پس از جراحی به خانه ببرد؛ زیرا، اگر جراح از داروی بیهوشی استفاده کند، به احتمال زیاد، نخواهید توانست رانندگی کنید و بهتنهایی به خانه بازگردید. اگر قرار است بیهوش شوید، از رانندگی یا کار با ماشینآلات سنگین به مدت 24 الی 48 ساعت پس از جراحی خودداری کنید.
- از مصرف سیگار خودداری کنید: افراد سیگاری میتوانند جراحی تونل کارپال را انجام دهند؛ ولی، به خاطر داشته باشید که سیگار میتواند روی بهبودی تأثیر منفی بگذارد. دود تنباکو باعث باریکشدن رگهای خونی میشود و میزان خون و اکسیژنی را که به بافتها میرسد، محدود میکند. این امر باعث کاهش سرعت بهبودی و افزایش خطر تشکیل اسکار میشود؛ بنابراین، جراحان معمولا به بیماران توصیه میکنند از مصرف سیگار به مدت 2 هفته قبل و بعد از جراحی خودداری کنند.
مراقبت های بعد از عمل آزادسازی عصب دست
نکات زیر را پس از عمل آزادسازی عصب دست رعایت کنید:
- زمانی که از بیمارستان به خانه برگشتید، فعالیت را به مدت 24 ساعت پس از جراحی محدود کنید.
- برای کاهش درد، دست و مچ دست خود را بالا ببرید و پک سرد را هر ساعت به مدت 15 دقیقه روی دست خود بگذارید. این کارها را به مدت 2 روز پس از جراحی انجام دهید.
- شما میتوانید هر 4 الی 6 ساعت از استامینوفن برای کنترل درد استفاده کنید. جراحان معمولا به بیماران خود توصیه میکنند از مصرف بیش از 3000 الی 4000 میلیگرم استامینوفن در روز خودداری کنند.
- به احتمال زیاد، بخیههای شما پس از 7 الی 14 روز برداشته خواهند شد. بخیههای خود را خیس نکنید و پانسمان دست خود را طبق دستور جراح خود تعویض کنید. زمانی که میخواهید به حمام بروید، کیسهای پلاستیکی را دور دست و مچ دست خود بپیچید تا بخیههایتان خیس نشوند.
- پزشک ممکن است استفاده از آتل یا بریس به مدت 1 ماه پس از جراحی به شما توصیه کند. در طول این زمان، از برداشتن وسایل سنگین یا انجام فعالیتهای سنگین خودداری کنید.
- جراح ممکن است شما را به کاردرمانگر ارجاع دهد. کاردمانگر با ماساژدادن اطراف بخیهها، میتواند به کاهش تورم پس از جراحی کمک کند.
- جراح ممکن است شما را به متخصص فیزیوتراپی نیز ارجاع دهد. پس از برداشتهشدن بخیهها، فیزیوتراپی را شروع کنید. متخصص فیزیوتراپی میتواند به بازیابی قدرت و دامنه حرکتی کمک کند و خطر تشکیل اسکار را کاهش دهد.
سخن پایانی
زمانی که عصب مدیان در مچ دست تحتفشار قرار میگیرد، گفته میشود که فرد دچار گرفتگی عصب دست یا سندرم تونل کارپال شده است. درد، گزگز و بیحسی از علائم این سندرم به شمار میروند. عمل عصب دست یکی از روشهای درمان این سندرم است که به دو روش باز و بسته انجام میشود. مراجعه بهموقع به پزشک باتجربهای مانند پزشکان نیاوران کلینیک و انجام تمام مراقبتهای بعد از عمل ذکرشده در این مطلب، برای دستیابی به بهترین نتایج ممکن ضروری است. برای دریافت نوبت از بهترین دکتر عصب دست در تهران همین الان با کلینیک نیاوران تماس بگیرید.
سوالات متداول
1. دلایل گرفتگی عصب دست کدام اند؟
هر چیزی که باعث تورم یا تحریک در مچ دست شود، میتواند دلیل گرفتگی عصب دست باشد. برخی از دلایل آن عبارتاند از:
- آسیب فشار تکراری
- آرتریت
- کشیدگی رباط
- شکستگی مچ دست
- کیستهای گانگلیون
2. عوارض عدم درمان گرفتگی عصب دست کدام اند؟
اگر تشخیص و درمان گرفتگی عصب دست بهموقع انجام نشود، تحریک در مچ دست میتواند منجر به آسیب دائمی عصب مدیان شود و بهتبع آن، حرکتدادن دست یا استفاده از آن را مشکل یا غیرممکن کند. اگر علائم سندرم تونل کارپال را تجربه میکنید، هر چه زودتر به پزشک باتجربهای مانند پزشکان نیاوران کلینیک مراجعه کنید تا از بروز این عوارض جلوگیری کنید.
3. عوارض عمل عصب دست کدام اند؟
خطر عوارض جراحی آزادسازی عصب دست پایین (حدود 0.5%) است. برخی از عوارض این جراحی عبارتاند از:
- آسیب عصب مدیان
- آسیب تاندون یا رگ نزدیک به عصب مدیان
- تشکیل اسکار
- عفونت پس از جراحی
