سندرم زانوی دونده (PFPS) دردی است که زیر یا اطراف کشکک زانو ایجاد میشود. متخصصان دقیق نمیدانند که علت پاتلوفمورال چیست، اما معمولاً با روش RICE (استراحت، یخ، کمپرس و بالا نگه داشتن)، فیزیوتراپی و افزایش تدریجی سطح فعالیت قابل درمان است. در این مقاله از نیاوران کلینیک به بررسی کلی سندرم پتلوفمورال میپردازیم و از علت ابتلا به آن، علائم، روشهای تشخیص، روشهای درمانی و درنهایت راههای پیشگیری از ابتلا به آن خواهیم گفت. لطفا تا انتها همراه ما باشید.
علت سندروم زانوی دونده چیست؟
برخی از مراجعین و مبتلایان زانوی دونده میپرسند که علل دقیق سندرم پاتلو فمورال چیست؟ در پاسخ به این سوال باید بگوییم که متاسفانه به صورت دقیق هنوز علل ابتلا به این بیماری مشخص نشده است. با این حال پزشکان معتقد هستند که برخی از عوامل مرتبط با این عارضه عبارتاند از:
- استفاده بیش از حد از زانوها: فعالیتهای تکراری شامل حرکات پرشی یا کار کردن روی زانوها میتواند منجر به PFPS شود
- ضعف یا سفتی عضلات اطراف زانو: ضعف عضلات چهارسر ران و سایر عضلات اطراف زانو میتواند پشتیبانی کافی از زانو را مختل کرده و در نتیجه PFPS ایجاد کند. همچنین، انعطافناپذیری این عضلات میتواند فشار اضافی بر زانو وارد کند
- افزایش ناگهانی فعالیت: شروع یک ورزش جدید، افزایش دفعات فعالیت یا افزایش شدت تمرینات میتواند خطر ابتلا به PFPS را افزایش دهد
- آناتومی غیر طبیعی زانو: شکل غیر طبیعی کشکک زانو یا عدم تطابق آن با شیار استخوان ران میتواند بدون فشار اضافی بر زانوها، منجر به آرتریت پاتلوفمورال شود
بیشتر بخوانید: نرمی کشکک زانو
علائم سندروم پاتلوفمورال کدامند؟
از جمله نشانه های سندرم درد جلوی زانو تجربه و احساس صداهای ترکیدن یا پوپ کردن در زانوها است. سندرم درد پاتلو فمورال معمولاً به تدریج بروز مییابد و شدت درد کشکک فمورال اغلب در شرایط زیر افزایش مییابد:
- خم شدن زانوها برای انجام حرکاتی مانند اسکات یا بالا رفتن از پلهها
- نشستن طولانی مدت با زانوهای خمیده
- تغییر سطح یا محیط فعالیت
- افزایش شدت یا حجم تمرینات
- استفاده از کفش جدید یا متفاوت در حین فعالیت
روش های تشخیص سندروم زانوی دونده
برای تشخیص سندرم درد پاتلوفمورال یا زانوی دونده باید یک معاینه فیزیکی دقیق و کامل توسط پزشک متخصص و باتجربه در این زمینه انجام شود. در این معاینه، زانوها مورد بررسی قرار گرفته و درباره علائم از بیمار سوال میشود تا مشخص شود که علت تیبیوفمورال چیست. در زمان مراجعه به پزشک بیمار باید پزشک را از زمان شروع درد، همچنین فعالیتهایی که موجب تشدید درد میشوند و سایر علائم مطلع کند.
پزشک ممکن است از بیمار بخواهد زانوهای خود را حرکت دهد یا در وضعیتهای مختلف قرار دهد. این حرکات شامل خم کردن زانو، کشیدن پا به صورت مستقیم و یا انجام حرکت اسکوات میشود. در صورت بروز درد یا تشدید آن در حین انجام این حرکات، بیمار باید پزشک را مطلع سازد.
برای ارزیابی دقیقتر وضعیت زانو، ممکن است نیاز به انجام رادیوگرافی یا تصویربرداری رزونانس مغناطیسی (MRI) باشد تا تصاویر دقیقی از مفصل پاتلوفمورال و بافتهای اطراف آن به دست آید.
روش های درمان درد پاتلوفمورال کدامند؟
روشهای درمان سندرم درد پاتلوفمورال همگی با هدف تسکین درد و بهبود عملکرد مفصل زانو توسط فوق تخصص ارتوپد در کلینیک ارتوپدی تجویز میشوند. این درمانها شامل موارد زیر هستند:
درمان اولیه PFPS معمولاً در منزل با استفاده از روش RICE انجام میشود:
- استراحت: اجتناب از فعالیتهایی که باعث تشدید درد میشوند
- یخ درمانی: اعمال کمپرس یخ به مدت 20 دقیقه، هر سه تا چهار ساعت یکبار. برای جلوگیری از آسیب پوستی، یخ را درون یک پارچه پیچیده کنید
- فشردهسازی: استفاده از بانداژ فشاری برای کاهش تورم و جریان خون به زانو. پزشک نحوه صحیح استفاده از بانداژ را به شما آموزش خواهد داد
- بالا نگه داشتن پا: قرار دادن پای آسیبدیده در وضعیت بالاتر از سطح قلب به منظور کاهش تورم.
- فیزیوتراپی: تمرینات تقویتی و کششی زیر نظر فیزیوتراپ در کلینیک فوق تخصصی زانو میتواند به تقویت عضلات پا و اطراف زانو و بهبود عملکرد پاتلا کمک کند
- داروهای ضد درد بدون نسخه: مصرف داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن، آسپرین یا ناپروکسن، و همچنین استامینوفن ممکن است برای تسکین درد توصیه شود. از مصرف طولانیمدت این داروها بدون مشورت با پزشک خودداری کنید
- بریس زانو و ارتوتیک: استفاده از بریس زانو یا ارتوتیک (کفیهای طبی) میتواند به تثبیت مفصل زانو و کاهش درد کمک کند. نوع مناسب بریس یا ارتوتیک توسط پزشک تعیین میشود
- جراحی: جراحی به عنوان آخرین گزینه در نظر گرفته میشود و معمولاً برای موارد شدید درد که به درمانهای دیگر پاسخ نمیدهند، توصیه میشود. جراحی آرتروسکوپی یکی از روشهای رایج برای درمان PFPS است
ورزش مناسب برای سندروم زانوی دوندگان
در ادامه به بهترین ورزش های سندروم پاتلوفمورال برای کاهش درد و بهبودی اشاره میکنیم. لازم به ذکر است که برای انجام این ورزشها حتما با پزشک متخصص خود که بهتر است فوق تخصص ارتوپد باشد مشورت کنید، زیرا در صورت انجام اشتباه این تمرینها، احتمالا نتیجه عکس خواهید گرفت.
نشستن به کمک دیوار
تمرینات توانبخشی زانو علاوه بر تقویت عضلات اطراف مفصل، باید بر افزایش تحمل فشار در وضعیت خمیدگی زانو نیز تمرکز کنند. انجام حرکت نشست دیوار امکان کنترل دقیقتر دامنه حرکتی زانو را فراهم میسازد. در ابتدا، با زاویه خمیدگی کمتر شروع کرده و به تدریج با افزایش تحمل، زاویه خمیدگی زانو را افزایش دهید.
کشش زانو در حالت نشسته
این تمرینات میتوانند به تمرینات ایزوتونیک مانند کشش زانوی نشسته پیشرفت داده شوند. بسته به امکانات موجود، انجام این تمرینات در منزل با استفاده از باند مقاومتی یا در باشگاه با دستگاه مخصوص کشش زانو، هر دو قابل اجرا هستند.
لانژ معکوس
آخرین مرحله پیشرفت، افزایش بار و فشار با پیشرفت لانژ است. لانژ معکوس باعث می شود که ساق پا عمود باقی بماند تا این کار فشار روی مفصل کشکک پاتلا را کاهش میدهد.
پل باسن
پل باسن یک تمرین پایه برای تقویت عضلات سرینی (باسن) است. برای برخی افراد، ممکن است احساس درگیری این عضلات دشوار باشد. در این صورت، کمی چرخش زانوها به بیرون میتواند تراز مفصل ران را بهبود بخشد. برای افزایش چالش تمرین، میتوان پل باسن را به صورت تک پا انجام داد، به گونهای که لگن در یک سطح باقی بماند.
بالا آوردن لگن به پهلو
بالا آوردن لگن به پهلو یک تمرین اصلاحی برای تقویت عضلات لگن است. جهت کاهش فشار بر زانوی پایینی، ضروری است که زانوها در طول تمرین خمیده باشند و روی ساق پا قرار گیرند. پس از تسلط بر این حرکت میتوان تمرینات پیشرفتهتری مانند قدم زدن جانبی با کش مقاومتی را انجام داد.
پیشگیری از سندرم درد پاتلوفمورال
پیشگیری از سندرم پاتلو فمورال (PFPS) در بسیاری از موارد بسته به تشخیص پزشک درباره علت آن امکانپذیر است. به عنوان مثال، افزایش تدریجی سطح فعالیت، بهویژه در شروع یک ورزش یا برنامه تمرینی جدید، میتواند مفید باشد. با این حال، در صورتی که کشکک زانو به درستی در جای خود قرار نگیرد، پیشگیری از PFPS امکانپذیر نخواهد بود.
بهترین روش پیشگیری از PFPS و سایر دردهای زانو، رعایت ایمنی در حین فعالیت فیزیکی است. در طول ورزش یا سایر فعالیتهای فیزیکی موارد زیر را در نظر داشته باشید:
- استفاده از تجهیزات محافظتی مناسب
- اجتناب از ادامه فعالیت در صورت بروز درد زانو در حین یا پس از آن
- اختصاص زمان کافی برای استراحت و بهبود بدن پس از فعالیت شدید
- انجام حرکات کششی و گرم کردن بدن، بهویژه عضلات چهار قلو، قبل از ورزش یا تمرین
- انجام حرکات کششی و سرد کردن بدن پس از فعالیت فیزیکی
جمعبندی
سندرم پاتلوفمورال به درد زانو هنگام انجام فعالیتهایی مانند ورزش یا پلهنوردی اطلاق میشود. این عارضه معمولاً قابل مدیریت است. پزشک یا فیزیوتراپ شما برنامهای برای تقویت عضلات، افزایش انعطافپذیری و کنترل درد ارائه خواهد داد. با بهبود قدرت و ثبات زانو، امکان بازگشت به فعالیتهای عادی و ورزشی فراهم میشود. اگر علائم مشکوک به این بیماری را در خود میبینید، پیشنهاد میکنیم در اسرع وقت به مرجع درمانی مرتبط از جمله کلینیک زانو مراجعه کنید. دکتر متخصص با بررسی علائم و وضعیت شما، در صورت نیاز روشهای درمانی مناسب را درپیش خواهد گرفت.
