استخوان لگن یکی از مهمترین استخوانهای بدن است که در کنار محافظت از اندامهایی نظیر مثانه، اندامهای تناسلی و… نقش مهمی را در راهرفتن، تحمل وزن بدن و… ایفا میکند. از اینروی هرگونه مشکل مرتبط با لگن مانند شکستگی، دررفتگی، آرتروز و… باید در اسرع وقت توسط بهترین دکتر لگن در تهران یا شهر محل سکونت فرد بررسی شود تا ریسک ابتلا به عارضههای دیگری نظیر درد مزمن، ناتوانی در حرکت دادن پا و… به حداقل برسد.
اگرچه درد ناحیه لگن اغلب با بیماریهای درد ناحیه تناسلی در زنان مرتبط است، اما در برخی موارد این عارضه میتواند به دلایلی دیگر در آقایان نیز مشاهده شود. آپاندیسیت، اختلالات مثانه، عفونتهای مجاری ادراری، بیماریهای مقاربتی، عفونت کلیه یا سنگ کلیه، شکستگی استخوان لگن و ران، اختلالات روده، گرفتگی یا اسپاسم ماهیچههای لگن، کیست تخمدان، آندومتریوز و… همه ازجمله مشکلات لگن هستند که میتوانند با علائمی مشابه شکستگی یا دررفتگی لگن در شخص بروز کنند. باتوجهبه اینکه طیف وسیعی از بیماریهای ناحیه لگن وجود دارد در این مقاله سعی کردهایم تا شایعترین عارضههای مرتبط با استخوان لگن را بررسی کنیم.
شایع ترین مشکلات لگن
درد و مشکلات لگن معمولاً در قسمت تحتانی شکم بیمار احساس میشود. این درد وابسته به محل آسیب میتواند بهصورت شدید، خفیف، کوبنده، و تدریجی در بیمار ظاهر شود و به مدت حداقل ۶ ماه زندگی بیمار را با چالشهای متعددی روبهرو کند. اگرچه اختلالات مفصلی، یبوست یا سندرم روده تحریکپذیر، عفونتهای مقاربتی، عفونتهای دستگاه ادراری، مشکلات پروستات و… ازجمله شایعترین بیماری های لگنی برشمرده میشوند؛ اما در این بخش سعی شده شایعترین مشکلات ناحیه لگن که با استخوانها و مفاصل مرتبط هستند بررسی شود.
آرتروز یا ساییدگی مفصل لگن
آرتریت هیپ یا زوال غضروف مفصل ران بهعنوان یکی از مهمترین مشکلات ناحیه لگن است. بهطورکلی وقتی غضروف لگن آسیب ببیند، استخوانها ساییده میشوند و هر حرکتی میتواند باعث ایجاد درد و سفتی در استخوان شود که این عارضه در دراز مدت میتواند منجر به آرتروز یا ساییدگی مفصل لگن در افراد شود.
مطالعه بیشتر: آب آوردن لگن و درمان آن
آرتریت روماتوئید لگن
آرتریت روماتوئید (RA) یک بیماری ناشی از حمله سیستم ایمنی به بافتهای سالم در مفاصل، ازجمله لگن است. این بیماری باعث میشود که سلولهای التهابی استخوان لگن موادی را آزاد کنند که بهمرور زمان غضروف ران را تجزیه میکند. RA معمولاً ابتدا مفاصل کوچکتر مانند مچ دست و انگشتان را تحتتأثیر قرار میدهد و کمی بعد میتواند مفاصل ران و لگن را نیز تحتالشعاع قرار دهد.
شکستگی لگن
معمولاً شکستگی لگن بهعنوان یکی از عارضههای رایج در بین افراد است. بهطورکلی ریسک ابتلا به این شکستگی در بانوان یائسه و آقایانی که به کار رانندگی مشغول هستند، بیشتر است. کمردرد، ناتوانی در ایستادن یا راهرفتن، کبودی یا تورم و… ازجمله مهمترین علائم این عارضه برشمرده میشود. ازآنجاییکه این اختلال میتواند شرایط بسیار پر چالشی را برای بیمار فراهم کند، ازاینروی بهتر است افراد بالای ۶۰ سال و بانوان بهمنظور پیشگیری از وقوع این عارضه بیشتر مراقب خود باشند.
در رفتگی لگن
اگرچه لگن یکی از محکمترین استخوانهای بدن است، اما در رفتگی مفصل لگن و ران یکی دیگر از انواع عارضههای مرتبط با ناحیه لگن است. در این عارضه مفصل توپی ران از حفره خود خارج میشود و شخص درد شدیدی را تجربه میکند. اسپاسم عضلانی، تورم یا تغییر رنگ در مفصل ران، چرخیدن ساق پا به سمت خارج، ناتوانی در حرکتدادن پا و عدم تحمل وزن روی پا ازجمله مهمترین علائم این بیماری محسوب میشود. نکته حائز اهمیت در این بخش این است که دررفتگی لگن اگر بهموقع درمان نشود، میتواند اختلالاتی نظیر آسیب رگهای خونی، اعصاب، رباطها و بافتهای اطراف را برای بیمار به دنبال داشته باشد. تصادف با اتومبیل و آسیبهای ورزشی بهعنوان دو علل شایع برای دررفتگی لگن هستند.
بورسیت لگن
یکی دیگر از مشکلات لگن، بورسیت نام دارد. بورسیت در واقع یک کیسه کوچک پر از مایع به نام بورسا است که میتواند فضاهای بالشتکی را در اطراف استخوانها و سایر بافتها ایجاد کند. به بیان سادهتر میتوان گفت بورسیتها پوششهای حبابی شکلی هستند که از ساختارهای سراسر بدن محافظت میکنند؛ اما زمانی که بورسیت در اثر انجام حرکات تکراری، صدمه مفصل ران، وجود بیماریهای زمینهای نظیر پسوریازیس، دیابت، بیماری تیروئید و… دچار تورم و التهاب شود؛ در چنین شرایطی شخص به بورسیت لگن مبتلا میشود که باید دراسرعوقت برای درمان آن اقدام کند.
تاندولیت لگن
همانطور که میدانید طنابهای مستحکم کلاژنی اغلب مفاصل بدن را بهمنظور تسهیل در روند حرکت فراگرفتهاند. هرگونه آسیب تورم در این تاندونها میتواند زمینه بروز درد شدید را برای شخص به دنبال داشته باشد. بهطور کلی تاندونیت لگن یکی از بیماری های لگنی شایع در بین ورزشکاران حرفهای در ورزش فوتبال، اسبسواری، ژیمناستیک و شنا است و علت این اختلال نیز میتواند با تکراری بودن حرکات، افزایش ناگهانی شدت تمرین و… مرتبط باشد. به طور معمول هر آنچه باعث التهاب تاندون لگن شود، میتواند زمینه بروز اختلالات دیگری نظیر ناتوانی در حرکتکردن را برای بیمار فراهم کند.
پارگی لابروم لگن
لابروم نوعی غضروف در قسمت مفصل ران و لگن است که میتواند نقش مؤثری را در تراز نگهداشتن استخوانهای مفصل و حفظ مایع مفصل در داخل آن ایفا کند. هرگونه التهاب، ساییدگی تدریجی، ضربه و… میتواند منجر به آسیب لابروم شود و در چنین شرایطی بیمار سفتی لگن، محدودیت دامنه حرکتی، قفلشدن مفصل ران در حین حرکت و… را تجربه میکند. همچنین پارگی لابروم لگن در برخی موارد بدون علامت در شخص ظاهر میشود.
استئونکروز مفصل ران
نکروز آواسکولار (AVN) یا استئونکروز مفصل ران زمانی در شخص نمایان میشود که بافت استخوانی در اثر اختلال در جریان خون نکروز یا دچار مرگ شود. متأسفانه این عارضه معمولاً در انتهای استخوانهایی که به مفصل ختم میشود، رخ میدهد. اگرچه که این عارضه میتواند در افراد در هر سنی رخ دهد، اما بیشتر افراد بین ۳۰ تا ۶۵ سال میتوانند این عارضه را براثر بروز بیماریهای زمینهای تجربه کنند.
آرتروز
آرتروز یا استئوآرتریت یک بیماری دژنراتیو مفصل است، این بیماری که اغلب مفاصل را تحتتأثیر قرار میدهد میتواند با افزایش سن شرایط حرکت را برای بیمار دشوارتر کند. بهطورکلی آرتروز براثر ساییدگی ناشی از افزایش سن در افراد رخ میدهد و در صورت عدم درمان میتواند عوارض زیادی را برای بیمار به دنبال داشته باشد.
التهاب سیاتیک
سیاتیک درد عصبی ناشی از آسیب یا تحریک عصب سیاتیک است که میتواند علائمی نظیر درد، سوزنسوزنشدن یا بیحسی در پشت یا باسن را برای فرد به دنبال داشته باشد. بهطورکلی سیاتیک یک بیماری جدی یا خطرناک نیست و اکثر افراد مبتلا به سیاتیک باگذشت زمان و درمانهای خودمراقبتی، خودبهخود بهبود مییابند.
بیماری های لگنی معمولاً چه علائمی دارند
بهطورکلی بیماریها و مشکلات لگن میتوانند وابسته بهشدت درد، محل درد، علت ایجاد درد و… علائم مختلفی داشته باشند؛ اما با این حال در ۹۰ درصد این دسته از بیماریها درد بهعنوان اولین و مهمترین علامت شناخته میشود. همچنین در کنار درد و التهاب علائم زیر نیز ازجمله شایعترین علائم مشکلات ناحیه لگن برشمرده میشوند.
- تورم و کبودی
- احساس بیحسی در پا
- عدم تحمل وزن
- ناتوانی در چرخاندن پا
- درد در هنگام ادرارکردن
- تب
بیماریها و مشکلات لگن چگونه تشخیص داده میشوند
اگرچه هیچ آزمایشی وجود ندارد که بتواند به طور دقیق مشکلات لگن را تشخیص دهد، اما شیوههای نوین تشخیص طبی نظیر عکسبرداری، سونوگرافی و یا بررسی یافتههای بالینی میتواند نقش مؤثری را در تشخیص بیماری های لگنی ایفا کند. همچنین در کنار تمام موارد فوق در برخی موارد لاپاراسکوپی نیز میتواند اطلاعات مؤثری را درزمینهٔ عارضههای مرتبط با لگن در اختیار پزشک قرار دهد.
روشهای درمان بیماری های لگنی
آنچه نقش مهمی را در درمان مشکلات ناحیه لگن ایفا میکند، تشخیص دقیق پزشک است. باتوجهبه اینکه طیف وسیعی از بیماریهای مرتبط با لگن دارای علائم مشابهی هستند و این بیماری در بانوان نسبت به آقایان شایعتر است. پزشک باید پس از معاینات بالینی وابسته به شرایط بیمار از روشهای زیر بهمنظور درمان سریعتر استفاده کند.
دارودرمانی و استفاده از مکمل
بهطورکلی استفاده از داروهای مسکن و مکملهایی نظیر ویتامین D میتواند موجب تسکین درد و استحکام استخوانهای ضعیفتر شود. ازاینروی بهتر است افراد بالای بیماران ۶۵ سال حتماً تحت نظیر پزشک از مکملها بهمنظور تقویت استخوانهای خود استفاده کنند.
فیزیوتراپی و ورزشدرمانی
بیماران میتوانند پس از مشورت با پزشک در طی جلسات فیزیوتراپی و با انجام تمرینها علاوه بر کاهش خطر شکستگی مجدد استخوانها، میزان استحکام استخوانهای ناحیه پا و لگن را افزایش دهند. چراکه تمریناتی که در طی جلسات فیزیوتراپی انجام میشود میتواند به بدن سیگنال دهد که شروع به ساخت بافت استخوانی جدید کند. همچنین تداوم در انجام تمرینات فارغ از فضای فیزیوتراپی به همراه ورزشهایی نظیر پیادهروی، یوگا، ایروبیک در آب و… نیز میتواند نقش مؤثری را در افزایش مقاومت، تعادل و هماهنگی استخوانها ایفا کند.
جراحی فیکساسیون ساکرال
جراحی فیکساسیون ساکرال یک روش جراحی کم تهاجم است که در این روش پزشک با ایجاد دو تا چهار برش به اندازه یک بند انگشت در قسمت پایین کمر و لگن سعی میکند استخوانهای شکسته را در کنار یکدیگر قرار دهد. افزایش استحکام استخوانها، کاهش درد و مدتزمان کم دوره نقاهت ازجمله مهمترین مزایای این جراحی است.
هورموندرمانی
استفاده از روش هورموندرمانی برای تنظیم میزان برخی هورمونها میتواند تا حد قابلتوجهی به کاهش از دستدادن استخوان در دوران پیش از یائسگی یا یائسگی کمک کند. به طور کلی کاهش میزان هورمون استروژن در بانوان و افزایش میزان هورمونهای تیروئید میتواند با افزایش سرعت تجزیه استخوان نسبت به تشکیل استخوان جدید منجر به پوکی استخوان شود. از این روی در چنین شرایطی میتوان با استفاده از تکنیک هورموندرمانی تا حد قابلتوجهی میزان پوکی استخوان و یا شکستگی استخوانها را کاهش داد.
سخن پایانی
بیماری های لگنی، مانند اختلال عملکرد کف لگن، بیماری التهابی لگن (PID)، تغییر شکل ساختار لگن و ستون فقرات و… ازجمله مهمترین مشکلات لگن هستند که به طور معمول علل آن میتواند بسته به نوع بیماری متفاوت باشد. بهعنوان مثال، بیماری التهابی لگن، در واقع توسط فعالیت باکتریها ایجاد میشود. در برخی موارد نیز عواملی نظیر افزایش سن، زایمان، چاقی، وراثت و… ممکن است ریسک ابتلا به اختلالات و بیماری های لگنی را در فرد افزایش دهند. خوشبختانه امروزه روشهای مختلفی برای درمان بیماریهای مرتبط با لگن وجود دارد که ازجمله مهمترین آنها میتوان به دارودرمانی، فیزیوتراپی و جراحی اشاره کرد. ضمن اینکه در برخی از بیماریها نظیر التهاب رگ سیاتیک میتوان با روشهای خودمراقبتی نظیر استراحت، کمپرس آب سرد، ماساژ و… این عارضه را در منزل درمان کرد.
سوالات متداول
- شایعترین بیماریهای لگن کدامند؟
بهطورکلی شکستگی استخوان لگن، دررفتگی لگن، آرتروز لگن، عفونتهای قابل انتقال از راههای جنسی و… ازجمله شایعترین بیماریهای لگن برشمرده میشوند.
- علت درد لگن چیست؟
علت درد لگن میتواند وابسته به جنسیت، شدت درد، محل درد و… متفاوت باشد؛ اما به طور معمول شکستگی استخوان لگن، تاندونیت لگن، حاملگی خارج از رحم، عفونت دستگاه ادراری، پارگی لوله فالوپ در بانوان و… بهعنوان مهمترین علل درد لگن محسوب میشوند.
- چه افرادی بیشتر مستعد شکستگی لگن هستند؟
همزمان با افزایش سن میزان هورمون استروژن در بدن بانوان کاهش مییابد که این موضوع ریسک ابتلا به پوکی استخوان را در بانوان یائسه افزایش میدهد. باتوجهبه این موضوع بانوان میانسال بیشتر مستعد شکستگی استخوان لگن هستند. ضمن اینکه ورزشکاران حرفهای نیز در صورت انجام حرکات تکراری مداوم، عدم انجام تمرینات کششی قبل از شروع بازی و… نیز میتوانند ریسک شکستگی یا دررفتگی استخوان لگن را در خود افزایش دهند.
